Hvussu virkar tað?
Kroppurin ger sjálvur tvey tarmhormon, GIP og GLP-1, sum verða útskild, tá ið vit eta, og sum eru við til at stýra blóðsukri og matarlyst. Tirzepatid er gjørt til at eta eftir báðum hesum hormonunum í senn – tí verður tað kallað eitt »tvívirkandi« molekyl. Í gransking hevur sæðst, at tað ávirkar, hvussu kroppurin loysir insulin, hvussu skjótt magin tømist, og kensluna av at vera mettur.
Tøkniligur virkisháttur
Tvífaldur agonistur á GIP- og GLP-1-reseptorarnar. Etar eftir tveimum tarmhormonum samstundis; ávirkar insulinútskiljing, magatøming og mettleikakenslu.
Hvat verður granskað?
- Blóðsukurstýring hjá vaksnum við sukursjúku 2 (SURPASS-kanningarnar)
- Kropsvekt og yvirvekt (SURMOUNT-kanningarnar)
- At varðveita vektminkingina, tá ið viðgerðin heldur fram yvir tíð
- Obstruktivt svøvnapné hjá fólki við yvirvekt
- Feittlivur/livrarbruni knýttur at evnaskiftinum (MASH)
- Insulinviðkvæmi og virksemi pankreas
Um skjalprógvanina: Vitanargrundarlagið fyri tirzepatid byggir á stórar, randomiseraðar fasa 3-kanningar á menniskjum (SURPASS- og SURMOUNT-skránirnar) við túsundtals luttakarum, útgivnar í tíðarritum sum New England Journal of Medicine og The Lancet. Nógv av livrargranskingini (MASH) er higartil á fasa 2-stigi, og allarlongstu langtíðarárinini verða enn kannað. Kanningarnar eru í stóran mun fíggjaðar av framleiðaranum. Øll gransking her er endurgivin til kunningar og sigur einki um nýtslu uttan fyri gransking.
Granskingarprofil
Kanningar og keldur
Leinkjurnar fara til óheftar granskingardátugrunnar (PubMed, PubMed Central, ClinicalTrials.gov). Kanningarnar eru á enskum og verða opnaðar í nýggjum teigi.
Blóðsukur og sukursjúka 2 (SURPASS-skráin)
SURPASS er ein røð av stórum fasa 3-kanningum, har granskarar hava samanborið tirzepatid við placebo, við heilivágin semaglutid og við insulin hjá vaksnum við sukursjúku 2.
- Efficacy and safety of a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist tirzepatide in patients with type 2 diabetes (SURPASS-1): a double-blind, randomised, phase 3 trial Kliniskt (menniskja)PubMed· 2021
Í hesi fasa 3-kanningini (SURPASS-1) við 478 vaksnum við sukursjúku 2, ið ikki var nóg væl stýrd við kosti og venjing, fingu luttakararnir tirzepatide í trimum ymiskum skamtum ella placebo sum vikuliga innsprænging í 40 vikur. Allir tirzepatide-skamtar lækkaðu langtíðarblóðsukrið (HbA1c) greitt meira enn placebo, og flestu náddu blóðsukurmálunum. Luttakararnir mistu eisini í vekt.
- Tirzepatide versus Semaglutide Once Weekly in Patients with Type 2 Diabetes Kliniskt (menniskja)PubMed· 2021
Í hesi kanningini við 1879 sjúklingum við sukursjúku 2 varð tirzepatide samanborið við semaglutid, bæði sum vikuliga innsprænging í 40 vikur. Tirzepatide lækkaði langtíðarblóðsukrið (HbA1c) í minsta lagi líka nógv sum semaglutid, og við hægri skamtum meira. Vektminkingin var eisini størri við tirzepatide. Vanligastu hjáárinini vóru mildar til miðalsterkar maga- og tarmplágur í báðum bólkunum, so sum kvalmi, diarré og spýggjing.
- Tirzepatide versus insulin glargine in type 2 diabetes and increased cardiovascular risk (SURPASS-4): a randomised, open-label, parallel-group, multicentre, phase 3 trial Kliniskt (menniskja)PubMed· 2021
Í hesi kanningini (SURPASS-4) við vaksnum við sukursjúku 2 og høgum váða fyri hjarta- og æðrasjúkdómi varð tirzepatide samanborið við insulin (glargin), bæði í minst 52 vikur. Tirzepatide lækkaði langtíðarblóðsukrið (HbA1c) meira enn insulin. Maga- og tarmplágur sum kvalmi, diarré, minkað matarlyst og spýggjing vóru vanligari við tirzepatide og vóru í stóran mun mildar til miðalsterkar. Kanningin var serliga løgd til rættis fyri at meta um trygdina fyri hjarta og æðrar.
Kropsvekt og yvirvekt (SURMOUNT-skráin)
SURMOUNT-kanningarnar hava kannað, hvussu tirzepatid ávirkar kropsvekt hjá vaksnum við yvirvekt, bæði við og uttan sukursjúku, og hvat hendir við vektini, tá ið viðgerðin heldur fram ella steðgar.
- Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity Kliniskt (menniskja)PubMed· 2022
Í hesi 72 vikna fasa 3-kanningini (SURMOUNT-1) fingu 2539 vaksin við offitni, men uttan sukursjúku, tirzepatide í trimum skamtum ella placebo sum vikuliga innsprænging. Luttakararnir mistu munandi í vekt – í miðal 15 til 21 prosent alt eftir skamti, móti umleið 3 prosentum við placebo. Flestu náddu minst 5 prosent vektminking, og nógv yvir 20 prosent. Vanligastu hjáárinini vóru mildar til miðalsterkar maga- og tarmplágur, mest meðan skamturin varð hækkaður.
- Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity in people with type 2 diabetes (SURMOUNT-2): a double-blind, randomised, multicentre, placebo-controlled, phase 3 trial Kliniskt (menniskja)PubMed· 2023
Í hesi 72 vikna kanningini (SURMOUNT-2) fingu 938 vaksin við bæði offitni og sukursjúku 2 tirzepatide (10 ella 15 mg) ella placebo sum vikuliga innsprænging. Luttakararnir á tirzepatide mistu í miðal umleið 13 til 15 prosent í vekt, móti umleið 3 prosentum við placebo. Langt fleiri á tirzepatide náddu minst 5 prosent vektminking. Vanligastu hjáárinini vóru mildar til miðalsterkar maga- og tarmplágur sum kvalmi, diarré og spýggjing.
- Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial Kliniskt (menniskja)PubMed· 2024
Í hesi kanningini (SURMOUNT-4) fingu vaksin við offitni fyrst tirzepatide í 36 vikur og mistu tá umleið 21 prosent í vekt. Síðan helt helvtin fram við tirzepatide, meðan hini skiftu til placebo í 52 vikur. Tey, sum hildu fram, mistu eitt sindur afturat, meðan tey, sum skiftu til placebo, fingu nógv av vektini aftur. Kanningin eygleiddi sostatt, at framhaldandi viðgerð var neyðug fyri at varðveita vektminkingina. Hjáárinini vóru mest mildar til miðalsterkar maga- og tarmplágur.
Onnur evnaskiftisúrslit: svøvnapné og livur
Granskarar hava eisini kannað tirzepatid við obstruktivum svøvnapné hjá fólki við yvirvekt og við feittlivursjúku við livrarfibrosu (MASH), knýtt at evnaskiftinum.
- Tirzepatide for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea and Obesity Kliniskt (menniskja)PubMed· 2024
Í hesum báðum fasa 3-kanningunum fingu vaksin við miðalsterkum til álvarsomum obstruktivum svøvnapné og offitni tirzepatide ella placebo í 52 vikur – summi nýttu andingarmaskinu (PAP), onnur ikki. Tirzepatide minkaði talið av andingarsteðgum um tíman (AHI) greitt meira enn placebo í báðum kanningunum. Luttakararnir mistu eisini í vekt, og fleiri onnur mát vórðu betri, so sum blóðtrýst og eitt brunamerki (CRP). Vanligastu hjáárinini vóru mildar til miðalsterkar maga- og tarmplágur.
- Tirzepatide for Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis with Liver Fibrosis Kliniskt (menniskja)PubMed· 2024
Í hesi fasa 2-kanningini fingu 190 luttakarar við livrarsjúkuni MASH og miðalsterkari til álvarsamari ørmyndan (fibrosu) í livrini tirzepatide í trimum skamtum ella placebo í 52 vikur. Langt fleiri á tirzepatide fingu afturgongd av MASH, uttan at fibrosan versnaði – upp til umleið 62 prosent, móti 10 prosentum við placebo. Vanligastu hjáárinini vóru mildar til miðalsterkar maga- og tarmplágur. Høvundarnir vísa á, at tørvur er á størri og longri kanningum.
Virknaðarháttur, hjarta- og æðratrygd og yvirlit
Hesi arbeiðini hyggja nærri at, hvussu molekylið ávirkar insulin og pankreas, savna hjarta- og æðradáta tvørtur um kanningarnar og geva eitt samlað yvirlit yvir granskingarøkið.
- Dual GIP and GLP-1 Receptor Agonist Tirzepatide Improves Beta-cell Function and Insulin Sensitivity in Type 2 Diabetes Kliniskt (menniskja)PubMed· 2021
Í hesi eftirgreiningini av eini kanning við 316 fólkum við sukursjúku 2 kannaðu granskararnir, hvussu tirzepatide ávirkar insulinframleiðsluna í pankreas og insulinviðkvæmi kroppsins, samanborið við dulaglutid og placebo. Tirzepatide betraði markørar fyri bæði insulinviðkvæmi og virksemi kyknanna meira enn dulaglutid. Bert ein lítil partur av betringini í insulinviðkvæmi kundi greiðast við vektminkingini einsamallari. Granskararnir benda tí á, at virknaðurin á tveir reseptorar gevur egnar mekanismur fyri blóðsukurstýring.
- Tirzepatide cardiovascular event risk assessment: a pre-specified meta-analysis YvirlitPubMed· 2022
Henda frammanundan ætlaða greiningin savnaði allar sjey SURPASS-kanningarnar av tirzepatide við sukursjúku 2, við dátum frá meira enn 7000 luttakarum. Málið var at síggja, um tirzepatide ávirkaði váðan fyri álvarsomum hjarta- og æðrahendingum (so sum hjartatilburði, heilablóðtøppi og hjartadeyða). Samanborið við samanberingarbólkarnar økti tirzepatide ikki henda váðan. Høvundarnir gera ta niðurstøðu, at tirzepatide ikki gav hægri váða fyri álvarsomum hjarta- og æðrahendingum hjá fólki við sukursjúku 2.
- Tirzepatide, a dual GIP/GLP-1 receptor co-agonist for the treatment of type 2 diabetes with unmatched effectiveness regrading glycaemic control and body weight reduction YvirlitPubMed· 2022
Henda yvirlitsgreinin samanfatar tirzepatide, fyrsta góðkenda heilivágin, sum virkar á tveir reseptorar (GIP og GLP-1) samstundis, móti sukursjúku 2. Høvundarnir vísa til fimm kanningar (SURPASS 1–5), har tirzepatide lækkaði langtíðarblóðsukrið og kropsvektina meira enn fyrri einstakur heilivágur, og meira enn semaglutid og insulin. Vanligastu hjáárinini vóru maga- og tarmplágur. Greiningar bendu ikki á øktan váða fyri hjarta- og æðrahendingum. Høvundarnir vísa á, at virknaðarhátturin enn ikki er heilt greiddur.

