MT-1, Melanotan I (afamelanotide)

Í hesum báðum kanningunum fingu 168 sjúklingar við erytropoietiskari protoporfyri (EPP) – ein sjáldsom støða við sterkum, pínufullum ljósviðbrøgdum í húðini – antin eitt afamelanotid-implantat undir húðina ella placebo. Tey, ið fingu afamelanotid, kundu vera longur í beinleiðis sólarljósi uttan pínu, og í evropeisku kanningini vóru færri ljóselvd viðbrøgd. Lívsgóðskan bøttist í báðum kanningunum. Hjáárinini vóru yvirhøvur lín. Høvundarnir niðurstøða, at longri pínuleys sólartíð og betri lívsgóðska fáast við EPP.

Í hesi langtíðarkanningini vórðu 115 EPP-sjúklingar fylgdir í upp til 8 ár, meðan tey fingu tilsamans 1023 afamelanotid-implantat á evropeiskum viðgerðardepilum. Flestu toldu ljós betur, og lívsgóðskan hækkaði frá umleið 31 % til áleið 74 % av hægsta stigatali og helt sær har. Bert tríggir sjúklingar hildu, at viðgerðin ikki lýkti væntanirnar, meðan onkur steðgaði av øðrum orsøkum sum viðgongu ella fíggjarligum viðurskiftum. Hjáárinini vóru lín, mest kvalm. Høvundarnir meta ávirkan og tryggleika at vera góð.

Í hesi evropeisku eygleiðingarkanningini vórðu 39 EPP-sjúklingar fylgdir í trý ár undir viðgerð við afamelanotidi. Tíðin, tey kundu vera í sólarljósi uttan at fáa pínufull húðviðbrøgd, øktist frá áleið 10 minuttum til umleið 180 minuttir. Pínan við teimum verstu viðbrøgdunum minkaði, og lívsgóðskan var høg (góð 81 %). Næstan øll fylgdu viðgerðini, sum mælt var til. Høvundarnir meta, at afamelanotid er sera virkið undir veruligum umstøðum, og skjóta upp sólþolstíð sum eitt nyttugt mát í framhaldandi kanningum.

Í hesi amerikonsku kanningini vórðu 29 sjúklingar við protoporfyri (EPP ella X-bundnari protoporfyri) fylgdir, meðan tey fingu afamelanotid í 2021–2022. Millum tey, sum fingu í minsta lagi tvey implantat, øktist tíðin í sólarljósi áðrenn sjúkueyðkenni frá áleið 12,5 til 120 minuttir, og lívsgóðskan bøttist. Harafturímóti funnu granskararnir ongan bata í støðinum av protoporfyrini í blóðinum ella í livrarvirðunum. Kanningin vísir sostatt týðiligan kliniskan nytta fyri ljósþol og lívsgóðsku, men uttan broyting í hesum kanningarstovuvirðum.

Í hesi kanningini fingu 65 ljóshúðaðir luttakarar innsprængingar við einum sterkum, syntetiskum slag av melanocyttstimulerandi hormoni yvir tríggjar mánaðir. Innihaldið í húðini av tí brúna litevninum melanin øktist munandi hjá øllum viðgjørdum, mest hjá teimum við ljósastu húðini frá byrjan. Eftir UV-geislan var talið av sólskaddum húðkyknum meiri enn helvtað, og myndanin av ávísum UV-skaðum í arvaevninum (tymindimerum) var minkað við 59 %. Kanningin bendir á, at økt melanin kann geva ljóshúðaðum ávísa verju móti sólskaða.

Í hesi kanningini við 55 fólkum við útbreiddum vitiligo (hvítum flekkum í húðini) varð smalspektrað UV-B-ljósviðgerð borin saman við somu ljósviðgerð saman við afamelanotid-implantati. Samansetingin gav betri og skjótari aftur-litan av húðini enn ljósviðgerð einsamøll, serliga í andliti og á ørmum, og týðiligast hjá fólki við myrkari húðsløgum. Hjáárin vóru m.a. húðroði umframt kvalm og smærri ígerðir í samansetingarbólkinum. Høvundarnir niðurstøða, at samansetingin gav greitt betri úrslit.

Grundað á heitið: Henda kanningin hugdi eftir afamelanotid-implantatum saman við smalspektraðari UV-B-ljósviðgerð til viðgerð av ikki-segmentalum vitiligo hjá fólki við asiatiskum uppruna.

Í hesi lítlu kanningini fingu 5 sjúklingar við sólurtikaria (nettlubløðrum, elvdum av sólarljósi) eitt afamelanotid-implantat um veturin. Melaninstøðið í húðini øktist innan eina viku og helt sær hækkað. Við ljósroyndum vórðu húðviðbrøgdini (bløðrurnar) minni yvir eitt breitt spektur av bylgjulongdum, og ljósþolsmarkið øktist. Vegna tað sera lága talið av luttakarum eru úrslitini óviss, og høvundarnir meta, at meiri gransking er neyðug undir vanligum summarumstøðum.

Henda yvirlitsgreinin gongur ígjøgnum, hvussu væl afamelanotid virkar og verður tolað við erytropoietiskari protoporfyri (EPP). Afamelanotid er eitt syntetiskt hormon, sum verður givið sum eitt implantat undir húðina. Í fasa 3-kanningini CUV039 toldu sjúklingarnir ljós betur: tey kundu vera longur í beinleiðis sólarljósi uttan pínu, og tað tók longri tíð, áðrenn fyrstu merkini um ljósviðbragd komu. Viðgerðin varð yvirhøvur væl tolað, við høvuðpínu og viðbrøgdum á implantatstaðnum sum vanligastu hjáárinum.

Henda yvirlitsgreinin viðger nýtsluna av afamelanotidi við protoporfyri, einari sjúku við sterkum sólarljósóþoli. Hon lýsir eyðkenni sjúkunnar, arvaligheit og verandi viðgerð, umframt hvussu melanocyttstimulerandi hormon virkar, og hví afamelanotid verður nýtt. Høvundarnir umrøða úrslitini úr fleiri fasa 2- og 3-kanningum sum týðandi, men ávirkanin var ikki sera stór í absoluttum tølum. Tryggleikaprofilurin verður mettur hagstøðugur. Tey vóna eftir framtíðar skamtaformum, sum eru tillagaði børnum, ið verða harðast rakt.