Eru peptid lóglig í Føroyum? Lóg og tollur

Hvør ger av, hvat er heilivágur

Heilivágslógin allýsir heilivág á tveir hættir í § 4. Heilivágur er einhvør vøra, ið kann nýtast ella gevast fólki ella djórum fyri at ávirka, broyta ella fáa í rættlag aftur fysiologiskt virksemi við farmakologiskum, immunologiskum ella metaboliskum virknaði. Heilivágur er eisini ein vøra, um lýst verður við, at hon er egnað til at viðgera ella fyribyrgja sjúku.

Eitt heilivágsráð ger av, hvørjir heilivágar verða skrásettir í heilivágsskránni (§ 6). Eftir § 7 er ikki loyvt at flyta inn, handla við ella flýggja út heilivág, sum ikki er skrásettur. Landsapotekarin kann tó loyva at flyta inn og handla við heilivági, sum er góðkendur í einum øðrum landi. Landsapotekarin hevur eftirlit við, at lógin verður hildin (§ 22). Í lógasavninum er Heilsu- og orkumálaráðið skrásett sum myndugleiki fyri lógina.

TAKS skrivar, at tað altíð er Apoteksverkið, sum ger av, um ein vøra er heilivágur ella ikki. Í ivamálum verður vøran afturhildin í tollinum, til Apoteksverkið hevur váttað, at hon ikki er heilivágur.

Innflutningur: einkarættur hjá Apoteksverkinum

Eftir § 5 í heilivágslógini hevur Apoteksverkið einkarætt at framleiða, flyta inn, flýggja út, hava á goymslu, handla við og pakka heilivág. Lógin hevur nøkur undantøk. Eitt teirra er, at ferðandi kunnu hava heilivág til egna nýtslu við sær til landið. Tað undantakið fekk sína galdandi orðing við løgtingslóg nr. 41 frá 21. mai 2026.

TAKS skrivar, at einans Apoteksverkið kann flyta heilivág inn til Føroya, og at heilivágur er millum vørurnar, sum privatpersónar ikki kunnu flyta inn, eisini tá vøran er keypt á netinum. Verður komið fram á heilivág í eini sending, verður hann afturhildin, og TAKS kunnar móttakaran. Ein síða hjá TAKS sigur, at TAKS avgreiðir málið saman við móttakaranum. Ein onnur síða sigur, at heilivágurin verður latin løgregluni.

Brot á § 5 og § 7, stk. 1, verður revsað við sekt eftir § 26, um ikki hægri revsing er ásett eftir aðrari lóg. Natúrheilivágur og kostískoyti eru vanliga ikki heilivágur og kunnu oftast flytast inn av privatpersónum, skrivar TAKS. Henda greinin vegleiðir ikki um, hvussu vørur sleppa ígjøgnum tolleftirlit.

Gransking, doping og ítróttur

Heilivágslógin hevur reglur um kliniskar kanningar við heilivági. Tær skulu fráboðast landslæknanum ella landsdjóralæknanum og kunnu ikki byrja, fyrr enn kvittan er latin fyri fráboðanina (§§ 13 og 14). Eingin áseting í lógini og eingin myndugleikakelda um vørur, sum eru merktar »Research Use Only«, er funnin til hesa greinina. Allýsingin í § 4 tekur støði í virknaðinum hjá vøruni og í, hvussu lýst verður við henni.

Eingin føroysk revsiregla um dopingevni er funnin í teimum keldum, sum vórðu kannaðar. Tað er heldur ikki váttað, um danska lógin um forboð móti ávísum dopingevnum er sett í gildi fyri Føroyar. Tann spurningurin er tí ikki svaraður her.

Forboðslistin hjá WADA er ein regluskipan fyri ítrótt. Á listanum fyri 2026 er BPC-157 nevnt í bólki S0. CJC-1295, sermorelin, tesamorelin, ipamorelin og ibutamoren eru í bólki S2, og TB-500 er nevnt sum avleiða av thymosin-beta-4. Báðir bólkar eru bannaðir bæði í og uttan fyri kapping.

Hvat er ikki avgjørt

Eingin almenn fráboðan frá Landsapotekaranum, Apoteksverkinum ella TAKS, sum nevnir peptid, retatrutide, BPC-157, GHK-Cu ella melanotan, er funnin til hesa greinina. Eingin almannakunngjørd avgerð um, hvørt eitt ávíst peptid er heilivágur, er heldur funnin. Heilivágsskráin er ikki kannað. Eftir § 8 kann ein og hvør fáa eitt avrit av henni frá heilivágsráðnum.

Í skránni yvir kliniskar kanningar er retatrutide (LY3437943) ein royndarheilivágur frá Eli Lilly, sum er kannaður í kliniskari kanning í fasu 3, TRIUMPH-1 (NCT05929066). Tað sigur einki um støðuna eftir føroyskari lóg.

Tann, sum vil hava greiðu á einari ítøkiligari vøru, kann spyrja Apoteksverkið ella Landsapotekaran um flokkingina og TAKS um innflutningin. Ein lýsing í einum nethandli ella ein greiningarváttan kemur ikki í staðin fyri eina avgerð frá myndugleikunum.

Ofta settar spurningar